In Nederland hebben 1,2 miljoen Nederlanders diabetes type 2, dus 1 op de 14 Nederlanders. Iets meer mannen dan vrouwen. Naar schatting zijn er meer dan 1,1 miljoen Nederlanders met prediabetes, een voorfase van diabetes type 2. Daarnaast zijn er ook mensen die diabetes hebben, maar dit nog niet weten.

We kennen twee soorten diabetes: type 1 en type 2.

– Diabetes type 1 is een auto-immuunziekte. Het eigen immuunsysteem vernietigt de cellen in de alvleesklier die insuline produceren. Waarom dit gebeurt is nog niet duidelijk. 
– Bij type 2 maakt de alvleesklier wel insuline aan maar is de werking verstoord.

Type 1 werd “jeugddiabetes” genoemd en type 2 “ouderdomsdiabetes”. Dit was zo omdat type 1 vaak bij kinderen en adolescenten werd vastgesteld, terwijl type 2 zich vooral op latere leeftijd openbaarde. Tegenwoordig is het helaas zo dat diabetes type 2 zich bij steeds jongere mensen ontwikkelt. Er zijn zelfs kinderen onder de 10 die aan deze ziekte lijden. Vandaar dat er nu wordt gesproken van type 1 en type 2.

In ons voedsel zitten allerlei voedingsstoffen, waaronder koolhydraten. Koolhydraten worden door de spijsvertering afgebroken tot de enkelvoudige koolhydraat glucose. Dit is dé brandstof voor alle cellen in je lichaam. De glucose komt via de spijsvertering in de bloedbaan terecht en kan zo het hele lichaam bereiken. Maar om daadwerkelijk in de cellen te komen heeft de glucose insuline nodig. Insuline is als het ware de sleutel die de toegangsdeur tot de cellen opent. Iedere keer dat je iets eet geeft de alvleesklier insuline af om de glucose in de cellen te krijgen

Zoals gezegd maakt het lichaam bij diabetes type 2 nog wel insuline aan maar is de werking verstoord. Vet is hierbij de grote boosdoener. Het vet in de bloedbaan (afkomstig uit onze eigen vetreserves of uit voeding) kan zich ophopen in de spieren. Dit vetweefsel scheidt allerlei stoffen uit, waaronder vrije radicalen en ontstekingsstoffen. Deze blokkeren de signaalfunctie van de insuline, oftewel: de sleutel kan niet in het sleutelgat. We noemen dit insuline-resistentie.

Zonder insuline blijft de glucose in de bloedbaan en stijgt de bloedsuikerspiegel. Dit suikeroverschot in je bloed kan door het hele lichaam heen de bloedvaten beschadigen. Dit is de reden dat diabetes kan leiden tot blindheid, nierfalen, hartaanvallen en beroertes. Hoge bloedsuiker kan ook de zenuwen aantasten, dit noemen we neuropathie. Het veroorzaakt gevoelloosheid, tintelingen en pijn. Het tast vaak ook de bloedcirculatie in de ledematen aan.

De grootste risicofactor voor diabetes type 2 is overgewicht. Zo’n 90% van de mensen die diabetes type 2 krijgen hebben overgewicht. Eén van de redenen dat overgewicht een risicofactor is is het zogenaamde “spillover effect”: als je eenmaal volwassen bent stijgt het aantal vetcellen in je lichaam nauwelijks meer. Wanneer je meer vet opslaat, dan wordt dat in de bestaande cellen opgeslagen. Deze raken steeds voller totdat er echt niets meer bij kan en dan “lopen ze over” (spill over) waarbij het vet terug de bloedbaan in gaat en zich ophoopt in de spieren.

De afgelopen 100 jaar zijn er talloze onderzoeken gedaan naar de effecten van verschillende voedingspatronen op diabetes. Verschillende groepen werden vergeleken:

– Omnivoren (mensen die zowel dierlijke als plantaardige producten eten  
– Vegetariërs (geen vlees, wel zuivel en eieren)
– Pescetariërs (geen vlees, wel vis)
– Veganisten (geen dierlijke producten)
– Whole Food Plant Based-eters (alleen onbewerkt en plantaardig, geen dierlijke producten)

Het gebruikelijke advies bij diabetes is voornamelijk te letten op de koolhydraten die je eet, en de snelle koolhydraten met mate te eten om te grote schommelingen in de bloedsuikerspiegel te voorkomen.

Diabetes type 2 is een insuline-resistentie. Het is geen “verhoogde-bloedsuiker-ziekte”. De verhoogde bloedsuiker is een symptoom. Door de bloedsuiker te verlagen wordt het symptoom bestreden, maar niet de oorzaak van de ziekte. Maar door over te stappen op een plantaardig voedingspatroon vermijd je zowel de snelle koolhydraten als het verzadigd vet, de oorzaak van de diabetes.

De conclusie is dat een Whole Food Plant Based-voedingspatroon het beste dieet is om diabetes te voorkomen, te verbeteren en te verhelpen. De resultaten zijn vaak verbluffend, zowel wat effect betreft als wat de snelheid waarmee er resultaat wordt geboekt. Bij één van deze onderzoeken werden de deelnemers op een volledig plantaardig dieet gezet. De onderzoekers wilden zeker weten dat ze het effect van het dieet zouden meten en niet een effect van eventueel gewichtsverlies. Daarom werden de deelnemers iedere dag gewogen en kregen ze meer eten wanneer ze af begonnen te vallen. Zelfs zonder gewichtsverlies konden de deelnemers hun insulineverbruik met 60% verminderen. De helft van de deelnemers kon kort daarna zelfs helemaal stoppen met insuline. Ze bereikten dit resultaat niet binnen enkele maanden of jaren. Nee. Ze bereikten dit nadat ze het plantaardige dieet 16 dagen hadden gevolgd.

Dezelfde soort resultaten werden geboekt bij een onderzoek naar het effect van een plantaardig dieet op de gevolgen van neuropathie. Binnen enkele dagen gaven 17 van de 21 deelnemers aan volledig bevrijd te zijn van de pijn.

Een plantaardig dieet is hoog in koolhydraten en vezels. Maar het zijn allemaal complexe (langzame) koolhydraten. Het lichaam moet moeite doen om ze af te breken en mede door de vezels stijgt de bloedsuikerspiegel minder snel en houdt je langer een verzadigd gevoel.

Het dieet werkt ook preventief. Mensen die een plantaardig voedingspatroon volgen hebben een significant lager risico op diabetes, tot wel 78% minder, dan mensen die omnivoor zijn. De reden hiervan is waarschijnlijk het verschil in de soorten vet die in de twee diëten voorkomen: palmitaat en oleaat. Palmitaat veroorzaakt insuline-resistentie. Het is een soort verzadigd vet dat voornamelijk voorkomt in vlees, zuivel en eieren. Oleaat is een onverzadigd vetzuur dat in noten, olijven en avocado’s zit en het beschermt tegen de schadelijke effecten van verzadigd vet. Verzadigd vet vernietigt de bèta-cellen in de alvleesklier die insuline produceren. Het lichaam stopt rond het twintigste levensjaar met het maken van nieuwe bèta-cellen. De schade die na die tijd ontstaat aan de bèta-cellen kan niet meer verholpen worden.

De conclusie is dat een Whole Food Plant Based-voedingspatroon het beste dieet is om diabetes te voorkomen, te verbeteren en te verhelpen. De resultaten zijn vaak verbluffend, zowel wat effect betreft als wat de snelheid waarmee er resultaat wordt geboekt. Bij één van deze onderzoeken werden de deelnemers op een volledig plantaardig dieet gezet. De onderzoekers wilden zeker weten dat ze het effect van het dieet zouden meten en niet een effect van eventueel gewichtsverlies. Daarom werden de deelnemers iedere dag gewogen en kregen ze meer eten wanneer ze af begonnen te vallen. Zelfs zonder gewichtsverlies konden de deelnemers hun insulineverbruik met 60% verminderen. De helft van de deelnemers kon kort daarna zelfs helemaal stoppen met insuline. Ze bereikten dit resultaat niet binnen enkele maanden of jaren. Nee. Ze bereikten dit nadat ze het plantaardige dieet 16 dagen hadden gevolgd[1].

Dezelfde soort resultaten werden geboekt bij een onderzoek naar het effect van een plantaardig dieet op de gevolgen van neuropathie. Binnen enkele dagen gaven 17 van de 21 deelnemers aan volledig bevrijd te zijn van de pijn.

Een plantaardig dieet is hoog in koolhydraten en vezels. Maar het zijn allemaal complexe (langzame) koolhydraten. Het lichaam moet moeite doen om ze af te breken en mede door de vezels stijgt de bloedsuikerspiegel minder snel en houdt je langer een verzadigd gevoel.

Het dieet werkt ook preventief. Mensen die een plantaardig voedingspatroon volgen hebben een significant lager risico op diabetes, tot wel 78% minder, dan mensen die omnivoor zijn. De reden hiervan is waarschijnlijk het verschil in de soorten vet die in de twee diëten voorkomen: palmitaat en oleaat[2]. Palmitaat veroorzaakt insuline-resistentie. Het is een soort verzadigd vet dat voornamelijk voorkomt in vlees, zuivel en eieren. Oleaat is een onverzadigd vetzuur dat in noten, olijven en avocado’s zit en het beschermt tegen de schadelijke effecten van verzadigd vet[3]. Verzadigd vet vernietigt de bèta-cellen in de alvleesklier die insuline produceren. Het lichaam stopt rond het twintigste levensjaar met het maken van nieuwe bèta-cellen. De schade die na die tijd ontstaat aan de bèta-cellen kan niet meer verholpen worden.

Een plantaardig voedingspatroon staat ver af van wat we voor het merendeel in de supermarkt vinden: bewerkt, kant-en-klaar, snel en makkelijk. Het idee heerst dat met verse producten koken tijdrovend en onhandig is, wat niet altijd waar is. Maar hoe onhandig en tijdrovend is koolhydraten tellen en insuline spuiten? Jouw leefstijl en voedingspatroon radicaal wijzigen kan tijd en moeite kosten, maar het is die tijd en moeite dubbel en dwars waard.

[1] Anderson JW, Ward K. High-carbohydrate, high-fibre diets for insulin treated men with diabetes mellitus. Am J Clin Nutr. 1979;32(11):2312-21

[2] Tonstad S, Stewart K, Oda K, Batech M, Herring RP, Fraser GE. Vegetarian diets and incidents of diabetes in  the Adventist Health Study-2. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2013,23 (4):292-2-9

[3] NolanCJ, Larter CZ. Lipotoxicity:why do saturated fatty acids cause it and monounsaturates protect against it? J Gastroenterol Hepatol. 2009;24 (5):703-6

Bron afbeelding: www.diabetesfonds.nl/over-diabetes/diabetes-in-het-algemeen/diabetes-in-cijfers


Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

App mij
Stuur me een app!
Hallo, hoe kan ik je helpen?